ICM przekracza granice

Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego sięgnęło po tytuł Symbol Synergii Nauki i Biznesu 2017

To na pograniczu dyscyplin rodzą się nowe jakości i nowe idee, tak jak siła rozwoju świata powstaje na pograniczu nauki i biznesu – mówi prof. dr hab. Marek Niezgódka, dyrektor ICM. – Dlatego my od lat staramy się przekraczać różne granice.

ICM jest legendą polskiej nauki, zrodzoną z pasji pracowników, ich uporu i tego, co najistotniejsze w nazwie – interdyscyplinarności. Osiągnął pozycję czołowego centrum kompetencji w dziedzinie infrastruktury superkomputerowej HPC. W czasach raczkującej gospodarki rynkowej i niskich nakładów na naukę to właśnie ICM we współpracy ze światowym gigantem programistycznym stworzył pierwszą w Polsce chmurę oprogramowania na potrzeby badań naukowych. System oprogramowania BioSym składał się z około 200 pakietów programistycznych. Nie programów, a dużych modułów pracujących w konkretnych obszarach, np.: optoelektroniki, materiałów magnetycznych itp.

To oprogramowanie kosztowało gigantyczne pieniądze – wspomina prof. Marek Niezgódka – jednak udało nam się wynegocjować, że nie musimy kupować poszczególnych pakietów, ale całość. Drugim elementem umowy była klauzula, by ta całość była dostępna w całej Polsce, we wszystkich ośrodkach naukowych. Uzgodniliśmy, że stworzymy taki kampus obliczeniowy w skali kraju. Był rok 1996. Historia jak z bajki i pierwsze rozwiązanie na taką skalę w naszym kraju.

To właśnie w ICM powstała referencyjna w skali międzynarodowej platforma dostępu do publikacji i danych naukowych, obejmująca nie tylko polskie, ale przede wszystkim zagraniczne czasopisma naukowe – Wirtualna Biblioteka Nauki (WBN). Biblioteka daje wszystkim pracującym w domenach akademickich dostęp do ok. 10 tys. tytułów czasopism naukowych, również archiwalnych, oraz do wciąż rosnącej kolekcji książek. Odbiorca ma do tych publikacji dostęp bezpłatny, może je przenieść na swój komputer oraz wydrukować – byle tylko nie rozpowszechniał ich komercyjnie. Co istotne, przeciętna cena dostępu do artykułu to zazwyczaj ponad 30 euro. Efektywna cena w Systemie WBN jest o rząd wielkości niższa. Corocznie w ramach WBN w całej Polsce pobiera się około15 mln artykułów.

Nie sposób w skrócie wymienić wszystkich projektów, będących dziełem ICM. Do najważniejszych należy np. serwis METEO, który udostępnia wyniki numerycznej prognozy pogody i jest odwiedzany przez ponad ćwierć miliona osób dziennie. Istotne jest, że Centrum zasłużenie otrzymało tytuł Symbolu Synergii Nauki i Biznesu 2017. Warto tu podkreślić, że obok wszystkich wielkich osiągnięć swojej instytucji prof. Marek Niezgódka uważa, że polski system nauki wymaga większych zmian niż dotychczas. – Po pierwsze, jest zbyt silnie oparty o zasady administracji i sprawozdawczości; po drugie, brakuje mu elastyczności. Od samego początku pewną prowokacją z naszej strony było jasne stanowisko: nie jesteśmy reprezentantem jednej dyscypliny naukowej. Jesteśmy interdyscyplinarni z zasady – bo na pograniczu dyscyplin i poprzez wymianę różnych modeli i koncepcji powstają nowe jakości, których w obrębie pojedynczych tradycyjnych dyscyplin próżno szukać. A ponieważ polski system nauki pozostaje wciąż „szufladkowo-silosowo-dziedzinowy”, to właśnie dlatego przekraczamy jego granice.